| Staande houden is het aanspreken, eventueel aanklampen, van een verdachte om hem naar zijn naam, voornaam, geboortedatum, geboorteplaats, inschrijvingsadres of woon- of verblijfplaats (personalia) te vragen. Iedere opsporingsambtenaar (politieagent) is bevoegd een verdachte staande te houden en naar zijn personalia te informeren. Wel moet de staande gehouden persoon als een verdachte kunnen worden aangemerkt (zie hierboven) of een getuigen van een strafbaar feit zijn. De verdachte die een gestelde vraag naar zijn personalia niet beantwoordt (zwijgen / geen commentaar geven), is niet strafbaar. Wel is het strafbaar om een valse naam, vals adres e.d. op te geven. Een verdachte die zich onttrekt aan een staande houding, bijvoorbeeld door zich los te rukken of door zich fysiek of door bedreiging met geweld te verzetten, pleegt eveneens een strafbaar feit (wederspannigheid). De politie is in dat geval bevoegd gepast geweld te gebruiken om de verdachte staande te houden of aan te houden (zie hierna). Iemand die, na door de politie te zijn gemaand om zich staande te houden, toch wegloopt, pleegt géén strafbaar feit Bevindt de verdachte (of getuige) zich in een voertuig (auto), dan kan aan het staande houden een stopteken voorafgaan. Volgens het strafrecht is de betrokkene in dat geval niet verplicht om te stoppen. Dat is hij wel volgens de Wegenverkeerswet. Op voorhand zal de betrokkene echter vaak niet weten op welke wet de opsporingsambtenaar het stopteken in een concrete situatie grondt. De wet stelt geen nadere voorwaarden aan de uitoefening van het dwangmiddel van de staandehouding. Het mag dus bij alle strafbare feiten - al dan niet op heterdaad ontdekt - worden gehanteerd. Een burger heeft slechts beperkte bevoegdheden. Alleen bij ontdekking op heterdaad mag hij de verdachte aanhouden (zie hierna). Een burger heeft nimmer de bij wet geregelde bevoegdheid om te informeren naar de personalia van een persoon, in die zin dat de staande gehouden persoon zich schuldig maakt aan een strafbaar feit wanneer hij niet of niet naar waarheid over zijn personalia op vragen van de burger antwoordt. Uiteraard mag ook een burger iemand naar diens naam, adres en geboortedatum vragen. Wanneer de ander hem antwoordt, is dit niet onrechtmatig. |
| Bron: Verstappen Goossens Advocaten Procureurs, Nuenen |
